Án cũ trong sử liệu 2
Vụ án tuyển bổ quan lại năm 1694.
Tháng 7/1694, phủ chúa lập án điều tra việc tuyển bổ quan lại, phát hiện 2 viên quan thị lang bộ Lại phạm tội tuyển bổ quan lại bất tài.
Nguyễn Danh Nho bị coi là lạm bổ 24 người không xứng đáng vào các chức vụ từ tri châu, tri huyện, huyện thừa trở xuống. Ngô Sách Tuân bị nặng hơn, vì trong số này có 2 người là học trò, như vậy là lợi dụng chức quyền tuyển bổ học trò.
Nguyễn Danh Nho làm Lại bộ tả thị lang nhập thị kinh diên, bồi tụng, Thọ giang tử, bị cách chức và điều chuyển làm Hình bộ hữu thị lang, tước nam. Ngô Sách Tuân làm Lại bộ hữu thị lang, bồi tụng, Phương lĩnh nam bị biếm làm Lạng Sơn xứ thừa ty tham chính.
Những người tòng phạm vụ này đều bị phạt nghiêm minh. Nguyễn Đình Trụ là Lại khoa cấp sự trung, tước nam tội không xét kỹ người được tuyển bổ, bị giáng làm Hàn lâm hiệu thảo. Nguyễn Công Đổng (không nói chức vụ) tuy có nghi ngờ, gọi 3 người lên xét hỏi nhưng cho qua, bị phạt 10 quan tiền. Hà Tông Mục tuy có phê vào danh sách chữ "hoãn tống" (hoãn trình ký) nhưng gặp lúc nhà có tang, chưa tra xét lại, được tha. Đô thái giám Phan Đình Liêu biết việc mà im, bị phạt 1 con trâu, 1 vò rượu và 5 quan 5 tiền.
Bàn: nếu theo ngôn ngữ thời nay, ông Nguyễn Danh Nho là thứ trưởng thường trực Bộ Nội vụ, ủy viên trung ương (tạm coi việc được vào thư viện của vua, chức nhập thị kinh diên như vậy), tước tử, cấp trưởng ban bên đảng (bồi tụng ở phủ Liêu là cấp tương đương thượng thư bên cung vua), thế mà bị chuyển làm thứ trưởng bộ tư pháp, cách thứ trưởng thường trực, cách ủy viên trung ương, cách từ tước tử xuống tước nam. Ông Ngô Sách Tuân là thứ trưởng bộ Nội vụ, tước nam, cấp trưởng ban đảng, bị xuống làm ủy viên ủy ban tỉnh Lạng Sơn. Trên đây là phiên dịch các chức vụ ngày xưa ra ngày nay, để các bạn dễ hình dung.
Hỡi ôi, các cụ tra xét phát hiện việc bổ nhiệm 24 anh cấp huyện mà bị giáng chức ghê thế. Ngày nay, bộ nội vụ không bổ nhiệm cấp huyện mà cấp tỉnh và các vụ, sao không tra xét? Nếu có tra, sao không ra ai? Đây là thời vua Lê chúa Trịnh, do giáo dục lịch sử, mấy trăm năm các cụ tiên tổ, bị gán mấy chữ "chế độ thối nát", thực là chửi tổ tiên mà không học cái hay của các cụ. Hồi đó, phủ Liêu của Trịnh Tạc thực sự là một chính phủ liêm chính, hoàng cung vua Lê kê cao gối ngủ, nhất nhất làm mà phải có gật của phủ Liêu, nói chung phủ Liêu như văn phòng trung ương kiêm chính phủ, cung vua như phủ chủ tịch nước bây giờ. Dĩ nhiên cóc có quốc hội quốc hòe. Thế mà xã hội trên dưới nghiêm minh.
Nghĩ mà thẹn với hơn 300 năm cũ.