Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Khảo cứu

Án cũ trong sử liệu 1

·Loạt bài, kỳ 1/4

Vụ án hối lộ ở cửa khẩu Nam Quan năm 1683.

Năm 1683, phủ Liêu cử một đoàn quan lại đến cửa khẩu nhận những người theo nhà Mạc lánh nạn sang Tầu bị nhà Thanh trả lại. Viên quan Quảng Tây là Vương Duy Trinh cầm đầu nhóm quan Tầu, yêu sách phía VN phải trả 1.500 lạng bạc. Cầm đầu đoàn quan lại VN là Nguyễn Công Tài ưng thuận rồi nhận người.

Về đến Kinh đô báo cáo, chúa Trịnh Tạc triệu tập các quan tra xét và đình nghị, cho rằng số bạc cho là quá nhiều, nếu không phải khai man lên, thì cũng là không biết cách tranh biện. Sau đó Công Tài có làm đơn cam đoan, nhưng chúa Trịnh vẫn giáng chức Tài xuống 1 bậc.

Chưa hết, phía VN còn gửi công văn sang phía TQ phàn nàn tệ đòi hối lộ của Duy Trinh. Tổng đốc Quảng Tây phải bẩm báo lên vua Thanh, rồi làm việc tra xét nhiều lần. Vụ án kéo dài 3 năm, đến năm 1686 mới kết thúc, Vương Duy Trinh bị xử tử, số bạc Trinh ép hối lộ bị sung công quỹ.

Bàn: Thời Lê Trịnh, có thể thấy phép nước rất nghiêm túc. Không có cái kiểu tiêu một tỷ khai báo chuyển giá tỷ mốt. Bị ép hối lộ mà không đấu tranh, cứ nghe thằng Tầu, về triều bị giáng chức. Tư thế nước An Nam thời đó đàng hoàng, quan lại Tàu nhũng lạm thì tố cáo. Mà phép nước nó cũng khiếp, làm nhục quốc thể là giết, không nể nang gì.

Nói thêm: vụ nhận tù binh Mạc đó gồm 350 người lớn bé. Công Tài lọc ra Mạc Kính Liêu và 124 người đưa về Kinh đô, còn lại cho an trí ở Lạng Sơn hết. Về kinh, nhà Lê Trịnh cũng không giết ai, trao quan chức cho Kính Liêu và 3 người khác, còn lại cho an trí các nơi. Xét thấy thời Trịnh Tạc như thế thì cũng là thời thịnh trị. (thời khác, đã chống chính quyền lại bị bắt về chỉ có tù mọt gông, mà chưa chạy, chưa mộ binh chống, mới trái ý chúa đã chết rồi)