Làm báo Tết?
Dịp này, các báo thường bắt đầu làm báo Tết. Bỗng nhớ thời lăn lê làm báo. Ngứa... nghề.
Hồi xưa (xưa cách đây 15-20 năm), mỗi khi chuẩn bị làm báo Tết, cách tết 3-4 tháng, ông Tổng biên tập đã triệu tôi lên bắt làm đề cương. Rồi ông ấy cầm cái đề cương đó nhấm nháp cả tháng, thêm bớt để thành cái chính thức. Truyền thống báo chí hồi ấy (chắc bây giờ khác rồi) rất coi trọng báo Tết. Nó là bộ mặt, phần nào là đẳng cấp của tờ báo. Báo Tết là dịp trưng các cộng tác viên "nhớn" nên có kế hoạch đặt bài đến khổ. Và mỗi khi báo Tết, là phóng viên tòa soạn lại nhìn tôi với con mắt căm giận. Vì ông Tổng biên tập chỉ cho mỗi phóng viên một bài bé tý. "Đất đai" dành cho các cộng tác viên, có nhà văn, nhà báo, nhà kinh tế, nhà chính trị, nhà ngoại giao... Gần như quan hệ của báo phải thế.
Trong vài năm làm báo tết, những người nổi tiếng nhất đều có mặt trên báo của tôi hồi ấy. Hồi đó họ thường viết tay. Nếu có ý thức giữ lại, ngày nay đã có thể có bút tích của các ông như Nguyễn Đình Thi, Trần Quốc Vượng, Tô Hoài, Xuân Sách, Huy Cận, Phạm Tiến Duật... hoặc các nhà chính trị, kinh tế kể cả đã chết và còn sống như Tương Lai, Phạm Chi Lan, Đoàn Duy Thành, Lê Đăng Doanh,... và rất nhiều ông bà khác. Nói thật, nhiều bài của các bộ trưởng, các nhà chính trị rất khó nhằn, viết như nghị quyết, chán lắm. Nhưng phải cỡ Tổng, phó tổng ngồi biên tập, như là viết lại. Rồi lại phải mang đến cho họ xem, họ sửa đến khi ok. Những nhà chính trị cũng dễ tính, vì họ quen có thư ký, quen nhận văn của người khác làm của mình, chỉ mất công chứ ít bị kêu ca. Hay bị mắng nhất là các nhà văn, nhà báo, nghệ sĩ. Càng nhà ít tiếng tăm thì càng khó tính. Trót đặt bài rồi. Văn như dây cà dây muống, cắt 1 câu như cắt vào da thịt họ, họ phản ứng sợ lắm. Ngẫm cho cùng, càng nhà văn, nhà sĩ càng ít thực tế, càng tự yêu mình.
Bây giờ thì chắc báo Tết chỉ để nhìn. Gái đẹp, lãnh đạo đẹp. Có gì hay thì đã đọc nhanh trên mạng.
Một thời đại đã qua. Ông Tổng biên tập yêu nghề đã thành thiên cổ. Những tờ báo tết kiểu như của ông ấy cũng đã qua rồi.