Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Khảo cứu

Nhà Trần hèn yếu

Do cách mà sách báo tung hô quá nhiều về ba lần chiến thắng quân Nguyên, mà ít người tiếp cận nghiêm túc về một giai đoạn suy tàn hèn yếu của nhà Trần.

Sau thời Thái tông, Thánh tông, Nhân tông huy hoàng, thắng quân Nguyên Mông, đến Anh tông còn hào quang, bắt đầu đến Minh tông là triều chính suy yếu, đến Dụ tông là nát bét. Từ đó, triều đại Trần không còn dẫn dắt được xã hội, quan lại thối nát, nước hèn yếu, dân lầm than. Kết cục của nó là Hồ làm chính biến và bại vong dưới tay nhà Minh.

Vì sao một triều đại rực rỡ đánh thắng ngoại xâm, cường thịnh gần 100 năm lại lụn bại như vậy.

Từ Minh tông đến Nghệ tông, triều đình không có người tài. Thời chống Nguyên, hoàng tộc sản sinh anh hùng, tướng tài, thi nhân, triết gia đua nhau xuất hiện. Nhưng đến Minh tông, Dụ tông hoàng tộc hưởng lạc, luôn sống trong hào quang của cha ông, đến nỗi Chiêm Thành nhiều lần vào kinh đô cướp phá, vua tôi chạy trốn nhục nhã. Sau Dụ tông, triều đình tôn một người có nguồn gốc con hoang lên ngôi, điều tưởng như đùa, khiến tên này làm loạn triều đình.

Nguyên nhân chính là nền tảng giáo dục bị mất gốc, các vua sau của nhà Trần ra sức giữ lề luật từ thời cha ông, mà không chịu cải tổ theo làn gió thời đại. Khi các quan lại Nho gia như Lê Quát, Phạm Sư Mạnh muốn thay đổi luật lệ, đều bị ngăn cấm. Chế độ nô bộc và phong chức kiến lập điền trang diễn ra quá lâu, trở thành cổ hủ lạc hậu, từ đó quan lại và quý tộc tha hồ cướp đất, bóc lột nhân dân, xã hội loạn lạc, bức bối.

Thời kỳ Nhân tông, triều chính nghiêm túc, Anh tông chỉ uống rượu đã suýt bị truất ngôi. Thế mà đến Dụ tông, vua cầm chịch ăn chơi dâm loạn, cho cả nhà giàu vào cung đánh bạc ăn tiền. Triều đình thối nát không còn chính danh trị vì, khiến lòng dân oán hận. Xã hội mỏi mệt dẫn đến thất bại của công việc chống ngoại xâm, tội không chỉ ở nhà Hồ, mà còn do những di sản thối nát từ cuối nhà Trần.

Lịch sử Việt Nam bi thương, đến cuối Lê cũng lại như vậy, và...