Chuyện ta đã chán, chuyện Tàu chưa tan (4)
B4: tiếng nói
Chiết Giang có 55 triệu dân, có vùng nước Việt cổ, nước Ngô cổ, nhưng nay hơn 99% là người Hán. Chuyện này quá nhiều cái khó hiểu.
Tôi đi Chiết Giang với 1 người Chiết Giang nói được tiếng Việt nên hỏi được khá nhiều chuyện mà đi du lịch tua không thể biết được. Hai người cùng huyện gặp nhau bi bô với nhau là dùng tiếng Bắc Kinh, sau đó họ cùng có bọn bạn đến, người nào quay ra nói tiếng người ấy. Ông bạn tôi bảo: nó cùng huyện với em nhưng không thể hiểu nó nói gì.
Chiết Giang có khoảng 200 thứ thổ ngữ. Như vậy, tiếng Bk dùng để giao tiếp, còn bộ phận dân nào, vẫn nói tiếng nói riêng. Tôi hỏi liệu việc này có nguy cơ một bộ phận dân cư mất tiếng không? Câu trả lời là rất có thể. Ngày nay, đường sá đi đến tận ngõ ngách các làng thuận tiện thì lớp trẻ lớn lên sẽ bỏ tập quán bắt trẻ con nói tiếng mẹ đẻ.
Hiện nay cộng đồng các thứ tiếng gần như là do các nước cổ đại xưa. Hán hóa lâu dài khiến họ tự nhận là Hán, nhưng lại nói tiếng cổ xưa của họ. Tiếng nói là phần bản sắc cuối cùng kháng cự sự đồng hóa...
Nhưng có một chú ý, 200 thứ thổ ngữ của Chiết Giang, khi học chữ Hán thì nói như người Hán. Đối chiếu với người Việt ở Đồng bằng sông Hồng, mới thấy cách ứng xử với chữ Hán của tổ tiên là rất đặc biệt. Người Việt Nam nhìn mặt chữ Hán, đọc âm sắc Việt, từ đó mà làm nên âm Hán Nôm. Chính điều này khiến tiếng Việt thuần Nôm giữ lại được.
Đi phượt TQ, có cái hay là nếu không nói ra với họ, thì không ai biết mình là người Việt Nam. Các địa phương nói chuyện với nhau, chả ai biết họ ở đâu, quay ra nói tiếng phổ thông với nhau thì mới ok. Đó là vì các cộng đồng địa phương ở TQ gìn giữ được tiếng nói. Điều này hình như cũng là chủ đề nhạy cảm. Tôi được một diễn viên ở Hoành Điếm kể, có 3 ông ở Chiết Giang nghiên cứu nước Việt của Câu Tiễn sao đó, phát ngôn ấm ớ thế nào, công an đến xích đi hỏi chuyện...