Câu chuyện tâm huyết bàn về giáo dục
Năm con tôi vào lớp 10, tôi có ý chọn cho nó một trường không giống trường công (như con lớn đã bị/được). Trường công bị sức ép học thêm căng thẳng, sống trong môi trường rèn cặp kiểu trại lính, đến chán. Tôi lục tìm các trường tư, trường quốc tế, và bắt gặp trường PTTH FPT. Năm đó các học sinh PTTH của FPT chưa ra trường, nên hầu hết đều cho rằng chưa đánh giá được chất lượng. Tôi dẫn con đến tham quan và tiếp xúc với giáo viên FPT và quyết định chọn trường FPT cho con thi vào đó, và trúng tuyển, đi học.
Điều quan tâm của tôi là FPT quảng bá sẽ giáo dục học sinh trong một môi trường cởi mở, khuyến khích tự do và tự lập, khuyến khích trình bày quan điểm và nhiều môn ngoại khóa, riêng môn thể dục học Vovinam là đã thấy được. Khuyết điểm của nó là trường nội trú và học phí cao. Các khoản đóng góp trung bình một tháng xấp xỉ 9-10 triệu đồng/tháng, với khoản tiền đó, có thể ung dung học phí trường công cho các 3 năm cấp PTTH, có thể là rất cao với tôi. Tuy nhiên vì tương lai con em nên cũng sẽ cố gắng.
Học kỳ đầu tiên của lớp 10, tôi đi họp phụ huynh, thấy kết quả tổng kết như sau: 27 học sinh, 5 loại giỏi, 5 loại TB, còn lại 17 khá. Đó có thể là một kết quả phản ánh chính xác mức phấn đấu của các học sinh, nhất là các cô cậu lần đầu học nội trú, chưa có ý thức tự học. Tôi yên tâm vì nhà trường chỉ đạo giáo viên làm việc trung thực, không như các trường công 90-95% loại giỏi.
Nhưng chính từ đây, tôi bị bất ngờ và sự việc bắt đầu rắc rối. Ngay tại buổi họp phụ huynh, nhiều vị rất bức xúc, điển hình là: con tôi 9 năm học loại giỏi, vào trường này sàng lọc đầu vào kỹ, mà làm sao bây giờ nó học trung bình, nên xem xét lại các thày cô dạy dỗ như thế nào?
Ý kiến thứ 2 là: Phải dạy thêm cho học sinh, và nhà trường phải thay bố mẹ kiểm soát học sinh, vì chúng tôi gửi con cho các vị. Đến đây tôi nóng mặt phát biểu: Tôi đóng một đống tiền cho con vào đây, là để con thoát khỏi cảnh học thêm, là để cho nó tự do phát triển nhân cách, giờ lại yêu cầu dạy thêm học thêm, lại bắt kiểm tra kiểm soát, rồi băng đó sao đỏ ghi tên phạt hạnh kiểm như trại lính, thì ra vô ích à? Dĩ nhiên tôi là thiểu số thảm hại. Nhiều ý kiến nói chỏng lên: Con ông xếp loại giỏi thì nói làm gì…
Như vậy, tôi có cảm tưởng nhà trường bắt đầu chịu một sức ép từ hội các phụ huynh. Tôi biết có ý kiến cho rằng, Sở hay Phòng GD có đề ra chỉ tiêu, một lớp phải bao nhiêu loại giỏi, bao nhiêu khá, rồi lấy đó làm chỉ tiêu đánh giá thày cô, nhưng FPT là doanh nghiệp, họ trả lương cho thày cô, chả lẽ họ cũng bị sức ép đến nỗi từ bỏ con đường của họ. May mà, các thày cô giáo cũng nói, nhà trường kiên quyết không dạy thêm, mà chỉ mở lớp tự do, học sinh nào cảm thấy cần học thêm thì cứ vào, không có chuyện đóng tiền. Nhưng mà thế là vẫn thêm nếm. Rồi thì không biết có phụ huynh nào nghĩ ra phải bồi dưỡng cho cô giáo để con mình tốt hơn không? Cái nó xọ cái kia, kiểu phản ứng đo mi nô…
Đến học kỳ 2 lớp 10 tôi không đi họp, nhưng có tiếng kêu của một số học sinh cho rằng, một vài hoạt động ngoại khóa không thiết thực, vậy thì lỗi ở phụ huynh chứ? Cộng với cách hành xử về hành chính của đội ngũ cán bộ nhà trường, tôi bắt đầu chán, và đặt vấn đề chuyển trường cho con. Nhưng bọn trẻ đã quen nhau thân thiết 1 năm, và nó vẫn thấy ổn, nên tôi không nghĩ đến chuyển trường nữa.
Vào học kỳ thứ 3, học kỳ 1 năm lớp 11, dường như đã xảy ra những chuyện mà những năm trước không có, đó là lớp 10 có những học sinh hút chích, chơi thuốc kích thích, điều mà 3 năm trước của trường FPT dường như không có. Các thông báo về kỷ luật bắt đầu nhiều lên. Có lẽ khi mở rộng quy mô thì cũng cần phải thiết quân luật. Nhưng có nhiều bạn ở FPT, thậm chí còn viết stt rằng nhà trường có nới lỏng tiêu chí để tăng quân số đầu vào. Việc đầu vào nới ra, dĩ nhiên sẽ có sự chệch choạc. Môi trường của trường FPT, một trường nội trú, có sự bất an, thật sự tôi lo lắng.
Vào học kỳ 1 năm lớp 11 có một sự kiện, nhà trường bị mất điện, có thông báo đến email của phụ huynh để đón con về, vì chưa biết khi nào có điện trở lại. Tôi cũng như nhiều vị hộc tốc lên trường đón con, sau 1 ngày hoặc 2 ngày gì đó, lại có email rằng đã có điện trở lại, và yêu cầu các con lên học. Chuyện đó cũng thường thôi. Nhưng vào buổi họp phụ huynh cuối kỳ, chủ đề này rất xôn xao, vì nhà trường đã thông báo biểu dương những em học sinh không về khi mất điện. Đó là một hành xử bất nhất. Mọi người muốn kiến nghị nhà trường rút kinh nghiệm, vì các xử lý như vậy không công bằng, rõ ràng là sai. Ban phụ huynh lớp bảo phải nói với Ban phụ huynh trường, một cấp tổng thể cao hơn cấp của lớp. Cả lớp phụ huynh ngồi chờ các vị của Ban phụ huynh nhà trường đến. Tuy nhiên, các vị đại diện ban phụ huynh của trường chỉ nói rông dài chuyện đâu đâu, khi nói đến chuyện chúng tôi mong các vị kiến nghị với nhà trường, thì vị trưởng ban phụ huynh nhà trường bảo đó là việc của ban phụ huynh lớp. Tôi có cáu nói rằng, vậy các vị làm ban phụ huynh là làm gì? Câu chuyện đến đây chán quá, rồi các phụ huynh lại quay sang bàn cho các cháu đi chơi một năm mấy lần… vân vân… Đó chỉ là một chuyện, còn một số chuyện tế nhị khác. Có cảm tưởng nỗi lo của chúng tôi bắt đầu chả khác gì với trường công...
Kết thúc học kỳ 1 của năm lớp 11, tôi kiên quyết chuyển trường cho con.
Trường PTTH FPT 2-3 năm đầu có lẽ ổn. Nhưng qua 3 học kỳ của con tôi, sự xuống cấp có thể cảm thấy được. Nguyên nhân đầu tiên thuộc về nhà trường, họ đã bỏ rơi khâu quản lý hành chính, có những hành xử chả khác ở một cơ quan công quyền quan liêu khác. Giáo dục tốt nhất là hình mẫu của chính FPT biểu hiện qua tổ chức nhà trường, thì cứ chủng chẳng. Sau khi tôi chuyển trường rồi, chỉ bằng một thao tác chuyển khoản trả lại tiền, thực hiện trong 10 giây đồng hồ, nhưng tôi đã phải vất vả điện thoại, email đến gần 1 tháng mới hoàn tất việc nhận được chuyển tiền trả lại. Đó cũng có thể là sự xuống cấp của văn hóa doanh nghiệp FPT. Nguyên nhân chí mạng mà tôi nhận ra, có lẽ trường FPT không chịu được sức ép của phụ huynh, của xã hội. Khi anh chọn một mô hình rất hiện đại, khác xa trường công, thì ai cũng thấy tốt. Nhiều phụ huynh có con nhằm tới đích đi du học gửi con vào đó, hy vọng môi trường giáo dục FPT tiếp cận với các nước phát triển. Nhưng đa số phụ huynh nhiều khi mang tư duy cũ kỹ, cổ hủ, lấy mô hình trường công áp đặt vào, nên các thày cô FPT cũng là những người trực tiếp chịu đựng, ví dụ muốn con có thành tích bảng điểm đẹp, thì chỉ có lại quay về con đường lừa dối nhau kiểu trường công ư? Đó có thể là một thất bại không chỉ của trường FPT mà của các phụ huynh. Đổi mới giáo dục ư? Khó đấy, cứ nhìn trường FPT là sẽ ra. Tôi ngộ ra, giáo dục có đổi mới được thì phụ huynh phải đổi. Nhà trường dạy học sinh, nhưng ai dạy phụ huynh? Học sinh như tờ giấy trắng, phụ huynh thì đầy thành kiến. Khó thế.
Tôi hy vọng trường PTTH FPT sẽ rút kinh nghiệm và chấn chỉnh để tiếp tục con đường vạch ra ban đầu. Nền giáo dục nước ta hy vọng vào những tìm tòi của những trường như FPT. Tôi còn một con còn bé nữa, nếu lúc nó vào lớp 10, có thể tôi vẫn muốn nó vào trường FPT, nếu như FPT phát triển đúng như phương hướng nó vạch ra…