Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bình luận

Chuyên nghiệp? Chuyên nghiệp ư? — Bài 4: Điện ảnh

·Loạt bài, kỳ 4/5

Năm 2008, tôi đi Quảng Châu, có hỏi họ, nhân mấy việc ở đây, nếu tôi mang phim tài liệu nhựa sang làm hậu kỳ thì sao? Giám đốc nói những người biết sử dụng bàn dựng phim nhựa âm bản đã về hưu hoặc chuyển nghề hết. Gọi một người già đến hỏi ý kiến, ông ấy cười: ngày xưa chúng tôi là chuyên nghiệp, bây giờ bọn chuyên nghiệp làm phim là bọn con cháu, biết tin học, biết kỹ xảo vì cái phim nhựa âm bản thuộc thế kỷ cách mạng văn hóa rồi.

Trong khi đó ở ta vẫn có 2 nơi làm phim kiểu đó nhoay nhoáy, rồi nhập máy, nhập phim... vân vân.

Năm 2009, tôi đi Thái Lan, làm hậu kỳ ở Cty Texni Color, từ ổ cứng ra phim nhựa chiếu rạp, đến 2012 giới thiệu địa chỉ cho chị Ngát, quan chức Hội Điện ảnh, thì Cty đó đã đóng cửa, vì các rạp đã chuyển sang chiếu ổ cứng, ai còn chiếu cái phim nhựa dương bản nữa. Nước ta cũng sẽ tiến đến mức thế giới, tuy nhiên định hướng xhcn có lẽ còn chiếu cố tiết kiệm, hoặc còn máy còn phim thì chiếu, đợi chuyển đổi.

Hồi đi Hoành Điếm làm phim 2010, thành phố có 11 trường quay, hàng năm làm hàng nghìn phim, hỏi có đạo diễn hay họa sĩ thiết kế mỹ thuật không thì bọn nó lắc: ở đây chỉ có công nghiệp điện ảnh, phụ trợ và dịch vụ, không có tác giả, bọn tác giả ở nơi khác đến, hầu hết ở Bắc Kinh. Khu công nghiệp có hơn 200 cty, từ chổi cùn dế rách đến điện tử, chỉ phục vụ cho bọn khác đến làm phim. Ở nước ta, đạo diễn Bùi Cường bảo tôi: có anh 10 năm không làm phim nào cũng xưng chuyên nghiệp.

Hồi chiếu phim Avata, có đoàn làm phim TQ đang ở VN, đạo diễn Phạm Đông Vũ, người đã chết hụt ở Thiên An Môn khi còn là sinh viên 1988, bảo tôi: 100 năm nữa TQ mới làm được phim như Avata. Ít lâu sau, xem phim Tàu thấy kỹ xảo tuyệt đỉnh, tôi có ý hỏi lại, thì một anh Tàu khác cười lớn: thằng Vũ nói 100 năm nữa không phải nói về kỹ thuật, mà là để người TQ có óc tưởng tượng, khiếu hài hước và có con mắt nhìn thế giới như vậy thì phải có tự do dân chủ, tiến đến đó chúng mày có thể tới sớm hơn.

Chỉ thỉnh thoảng biết về nền điện ảnh nước "lạ", họ biết mình biết người, họ biết họ ở đâu, đó là một cách thực hiện công việc tốt nhất. Tự biết mình không chuyên nghiệp, là gần đến chuyên nghiệp nhất rồi.