Sống qua tai biến (5)
V. Chăm sóc và tự chăm sóc sau tai biến
Sau tai biến, vào bệnh viện thì khỏi phải nói nữa. Điều trị có phác đồ, cứ nhất nhất theo bác sĩ. Ngày tiêm 3 lần, uống thuốc các loại, ngủ và ngủ. Vấn đề là sau khi ra viện.
Với bệnh nhân tai biến đột quỵ, việc ra khỏi bệnh viện không có nghĩa là khỏi bệnh, mà thực sự cuộc chữa bệnh mới qua giai đoạn đầu nguy kịch mà thôi.
Sau gần 1 tháng nằm viện, tôi xuất viện đi lại bình thường, thoạt nhìn "như thường", nhưng có ai đó nhìn kỹ thì sẽ thấy nét mặt không linh hoạt, cử chỉ chậm chạp. Tôi bị tê một bên mặt, cảm giác bì bì xuất hiện ở một bên má. Với bàn tay phải, phía tay bị liệt khi tai biến, thì một ngón tay bị tê, luân phiên ngón giữa và ngón áp út. Việc đi lại mới lạ. Đi lại được, nhưng đi khoảng 10 mét là chân phải bị mỏi nhừ như lúc thường đi cả ngày gánh nặng. Mà cứ ngồi và nằm thì tự thấy trì trệ khó mà chóng khỏi.
Khoảng 1-2 tuần đầu, có đi vật lý trị liệu, cảm giác không khá hơn mà có lúc tệ đi.
May thay, có vị nhà văn đàn anh đã từng bị tai biến, khuyên nên tập vẩy tay. Vậy là thực hiện công cuộc vẩy tay.
Tuần đầu, vẩy được 100 cái là mệt, chán. Rồi cứ kiên trì sáng tối tăng dần lên. Lúc đầu khó khăn lắm. Sau 1 tháng thì tăng lên 1 lần khoảng 1000 cái. Ông nhà văn bảo khi nào được 2000 cái tức là cậu khỏe. Tôi thấy đúng như vậy.
Vẩy tay có nhiều bài. Tìm trên mạng bài vẩy tay nhập môn dịch cân kinh 1-5. Cứ 4 nhịp vẩy thì nhún 1 nhịp kép. Tôi đã viết stt phổ biến tập vẩy tay một lần rồi.
Dĩ nhiên thời kỳ đầu sau tai biến cần uống thuốc đều theo đơn. Rồi chú ý chế độ ăn uống. Đặc biệt kiêng chất kích thích cay nóng, chua và rượu. Kiêng thực phẩm rau họ cải, kiêng thực phẩm hại dạ dày, vì thuốc chống đông máu có thể hại dạ dày, nếu trầy xước thành dạ dày thì khó cầm máu.
Khi uống thuốc chống đông máu, có một sự khó chịu là phải giữ gìn để khỏi trầy da, sẽ khó và lâu khỏi. Làm lụng phải giữ gìn, đừng để va vấp, sứt sát da.
Có 4 điều ảnh hưởng đến sự phục hồi của người bị tai biến, nếu bạn không bị liệt hay tổn thương nặng, thì cũng cần chú ý: tập, ăn (cơm) uống (thuốc), ngủ và... vui.
Trên đây đã nói tập và ăn uống.
Ngủ là cần thiết và nên ngủ nhiều. Bác sĩ khuyên ngủ sớm, dậy lúc nào cũng được, cứ đẫy giấc là dậy. Trưa cũng nên ngủ. Ngày thì vận động, đi lại vừa sức.
Có một điều tôi phải nói kỹ, đó là tâm lý người bệnh. Khi trải qua tai biến, kể cả gọi là thoáng qua, điều trị xuất viện, thì người bệnh vẫn là một người bệnh tật. Điều khó khăn là người bệnh ấy sống bình thường như một người không bị gì cả. Anh ta đã ra viện và đi lại bình thường cơ mà? Có lẽ nhiều người nghĩ người bị tai biến có lẽ còn nhẹ hơn một người đại phẫu mổ gan hay cắt dạ dày. Không phải như vậy.
Sau tai biến đột quỵ, thường là có một khu vực tổn thương trong não thì chức năng tâm lý tinh thần cũng biến đổi theo. Thường dễ lâm vào trạng thái xúc cảm cực đoan. Dễ nổi cáu, dễ buồn, dễ khóc. Có người lâm vào trầm cảm. Đặc biệt khi đã bị thì cơn cáu giận hay buồn bực rất lâu tan. Tóm lại là khó giữ được tự chủ.
Tôi đã tự lắng nghe và cố hiểu điều gì đã xảy ra với mình vào thời kỳ sau tai biến. Và tự thấy những biểu hiện bề ngoài như tê tay tê mặt biến mất. Sau một thời gian luyện tập thì có thể đi bộ dài, cơ thể khỏe mạnh trở lại, nhưng những biểu hiện tổn thương về thần kinh dường như không biến mất. Tức là vẫn dễ dàng bị xúc động một cách cực đoan và chậm gạt bỏ nó.
Cho nên, người sau tai biến được sống trong môi trường thuận hòa, vui vẻ, êm đềm là một việc tối quan trọng. Dù có ăn cao lương mỹ vị, tập luyện chuyên cần hay thuốc quý đến đâu, mà sống không có niềm vui, không có sự cân bằng cần thiết, chỉ cần một cơn cáu giận hay buồn phiền thì mọi sự cố gắng đều công cốc.
Tuy nhiên, cuộc sống mọi người VN hiện nay rất hiếm người có điều kiện lý tưởng để sống an lành. Phải đi làm ở cơ quan sở mỏ, có thể có một bà sếp ăn nói đành hanh xúc phạm, hoặc đồng nghiệp xấu xa... vân vân, có thể người bình thường cũng bị sốc, vậy người bị tai biến rồi phải làm sao? Rồi có thể có chuyện ra đường kẹt xe, về nhà con cái láo toét, vậy phải làm sao tránh được cơn sốc gây tổn thương đến hệ thần kinh vốn đã qua một lần hỏng hóc?
(còn nữa)