Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Bình luận

Trung – Việt vân vi (4)

·Loạt bài, kỳ 4/4

4. Những câu hỏi

Tôi đã nhận được nhiều câu hỏi: Vậy thì Việt Nam nên làm gì? Tôi không phải lãnh đạo, nói chả ai nghe. Tôi chỉ là dân, nên có quyền nghe ai nói, vậy thôi. Nên sau khi nhìn nhận các sự kiện, hiện tượng như 3 bài trước, tôi tự đặt ra các câu hỏi để tự trả lời.

-Nếu Việt Nam bây giờ học tập và làm theo đúng y sì như TQ, để hùng mạnh lên, có được không? Có 3 đáp án: 1/ được (cứ hữu hảo với TQ, là một bộ phận của TQ); 2/ không được (VN có phải TQ đâu); 3/ vừa được vừa không. Học tập và theo TQ, ích lợi là: nước VN mạnh như... TQ. Tác hại là... chưa thấy gì?

-Nếu VN gắn bó với TQ, là một bộ phận của họ, chia sẻ vận mệnh chung với TQ như các chữ vàng, thì phải thế nào? Có mấy việc phải làm: 1/ Từ bỏ dần những quan hệ đa phương với Mỹ và đồng minh của Mỹ; 2/ Dần dần liên kết với hệ thống kinh tế, xã hội của TQ (bỏ hệ thống mạng của thế giới đang dùng, liên kết với hệ thống mạng TQ là một ví dụ) và 3/ Thi hành quản lý xã hội, quản lý nhân dân như TQ đang làm; 4/ Là một đầu cầu trong giấc mơ "một vành đai, một con đường" của họ. Ích lợi là có... hòa bình, có TQ rót tiền đầu tư vào các dự án, đặc khu, chính quyền sẽ vững vàng. Tác hại là... chưa thấy gì.

-Nếu VN gắn bó với Mỹ và đồng minh, từ bỏ các cố gắng của TQ muốn hữu hảo với VN thì phải thế nào? Có mấy việc phải làm: 1/ VN đối phó với khủng hoảng kinh tế: vì nhập siêu TQ quá lớn, nguyên liệu phụ thuộc mạnh vào TQ, thị trường phụ thuộc TQ, đầu tư phụ thuộc TQ; 2/ TQ sẽ gây hấn ở biển, ép ở biên giới; 3/ Phải xin làm đồng minh của Mỹ (có được không?). Ích lợi là: VN độc lập; Tác hại là: Chính quyền chưa chắc đứng được, nước bị TQ đánh không ai bênh.

- Nếu VN không theo hai gạch đầu dòng trên đây, thì phải làm thế nào? Câu hỏi này chưa có câu trả lời, vì thánh nhân chưa xuất hiện.

Nếu dễ làm khó bỏ thì làm theo gạch đầu dòng nào? Vì nước quên thân thì làm theo cái gạch nào?

5. Kinh nghiệm lịch sử

VN trong lịch sử, chưa bao giờ được coi là một quốc gia ngang hàng với TQ. Các cụ về danh nghĩa thần phục trên danh nghĩa, độc lập trong thực tế. Thực tế là VN luôn luôn phải mềm dẻo và lừa TQ. Tuy nhiên, cách làm mỗi thời mỗi khác.

Thời Lý có lẽ là thời kỳ VN tạm sánh với TQ, vẫn thần phục, làm chư hầu, nhưng thế nước mạnh, là thời kỳ quân đội Lý ngang ngửa với Tống, là lần duy nhất đánh lớn sang đất Tống và chiến thắng. Vì sao thời Lý dân tộc bình đẳng, quốc gia hùng mạnh? Vì Nhà Lý xây dựng quốc gia theo một triết lý riêng, thực sự độc lập về tinh thần, về hành xử. Trong khi Tống chìm đắm vào Nho giáo, đẻ ra Tống Nho bảo thủ, thì nhà Lý lấy triết lý "tam giáo đồng nguyên" làm kim chỉ nam xây dựng đất nước. Đó là một thời kỳ không lý thuyết nào chiếm thế chủ đạo, một thời đa nguyên các giá trị tinh thần. Sau này, nhà Lý cứ một bước gần Nho (xây dựng Văn Miếu), lại một bước gần Phật (Thảo Đường) và Đạo (xây dựng các quán). Tiếc thay cuối triều Lý, các vua mê muội tin Đạo giáo, tuy danh nghĩa là tiếp thu Thảo Đường, mê tín đầy rẫy, thực tế ngả sang Đạo. Nhà Lý đổ vì bỏ dần Tam giáo đồng nguyên.

Nhà Trần hùng mạnh, là một thời kỳ đầu chối bỏ Nho giáo, vua Nhân tông có một giấc mộng xây dựng Thiền dân tộc, nhưng đó là một giấc mộng lấy một giáo lý làm bá chủ, gạt bỏ mọi thứ "ngoại giáo" khác, kết quả là nước dần yếu đi, vực thẳm là bị nhà Minh thôn tính.

Nhà Lê đánh quân Minh xong, dập khuôn tổ chức nhà nước như Minh, lấy Nho giáo làm chủ đạo. Có thể nói, nước ta thời Lê trở đi là giống TQ nhất trong lịch sử. Bi kịch của nhà Lê như thế nào chắc mọi người đã biết, cuối cùng tất yếu sinh ra một Lê Chiêu thống.

Khi Mạc lên, Mạc cố gắng giảm bớt độc tôn Nho, trọng thương nhưng vẫn tình nguyện đi vào truyền thống lệ thuộc TQ. Nhà Nguyễn là một triều đại có đầy đủ cơ hội để tìm thấy một thế giới khác, nhưng cuối cùng Nguyễn vẫn tình nguyện hướng đến nhà Thanh, chịu làm chư hầu. Trong các thời kỳ, sự lệ thuộc của Nguyễn là ít nhất, vì trên đó còn có Pháp. Kết quả của nhà Nguyễn thì đã rõ. Nước hèn, dân tộc yếu, hậu quả thảm khốc.

Lịch sử cho thấy, càng độc tôn giáo lý càng gần diệt vong, càng lệ thuộc TQ, làm theo TQ thì dân tộc càng yếu, đất nước càng loạn. Nếu không mềm dẻo chư hầu danh nghĩa, độc lập thực như các cụ, thì cũng không nên bị TQ lừa, độc lập danh nghĩa, chư hầu thực tế. A di đà Phật.