Quá tải
Lễ hội ngày xưa là hội làng, một làng mở hội, vài làng lân cận đến góp vui. Quy mô bãi ruộng, bãi cỏ ven làng, vài ba trăm người, vui vẻ một lúc rồi về. Dù có chém lợn hay đâm trâu cũng một đám người ấy, cướp lộc cũng đám huyên náo ấy. Ngay cả đền thờ vua Hùng cũng là xây cho hội làng một xã.
Bây giờ, hội vẫn làng, mà cả nước ào ào đến. Hàng vạn, hàng chục vạn người chen chúc cùng đến. Rồi quay phim chụp ảnh thời Fb, truyền thông tức khắc. Hình thức quy mô lớn, cơ sở hạ tầng cũ. Ý nghĩa lớn lên, cái gì cũng nâng thành di sản quốc gia, mà nội dung thì như cái áo của làng. Mọi sự tạp nham nhảm nhí xuất hiện từ đó. Từ chỗ chuyên chở nội dung văn hóa tâm linh, đến lúc biến tướng tranh cướp, bạo lực, mê tín dị đoan.
Giống như đường phố Hà Nội thời xưa, thanh bình lãng mạn, thời Lưu Quang Vũ còn làm thơ "vườn trong phố". Nay các con đường Hà Nội không lớn kịp, không rộng kịp với quy mô dân số và xe cộ, nên tắc, bụi, xô bồ.
Nguyên nhân là ở con người...
Không phải tại dân đen, trai làng và bô lão làng, họ không thể làm gì, họ giữ tập tục và giữ làng là cố sức rồi. Làng và hội làng vẫn ở đấy. Lỗi ở lãnh đạo cấp quốc gia, bọn "trai quốc gia" và "bô lão quốc gia" có quyền hành. Lễ hội thời hiện đại nó phải như thế nào? Ví dụ cái đền Hùng hoặc cái chùa Hương phải như thế nào, và trên hết, cái làng ngày nay phải như thế nào, chứ không phải nông thôn mới trụi thùi lụi mà dân cứ nghèo è cổ vì thuế khóa không ngóc đầu lên được...
Quá tải đang hiện hữu ở mọi mặt đời sống. Ra Giêng lễ hội ở mọi nơi thôn làng, càng thấy mọi khuyết tật của đời sống xã hội hiện ra khủng khiếp. Quá tải về hạ tầng, quá tải về đạo đức, quá tải tinh thần,... Văn hóa, đạo đức, tâm linh, cái đẹp của cuộc sống có một chuẩn mực nào đó chứ. Chán nhất là xã hội nước ta đang ngày càng biến dạng chả thấy cái chuẩn ấy ở đâu. Ví dụ trồng cây cổ thụ, gói bánh chưng gần 1 tấn, hàng vạn người hát quan họ... Hàng vạn ví dụ không kể xiết.