Đêm dài ôn chuyện Enxin
Enxin từ khu vực chuyên môn xây dựng, xây dựng được mối quan hệ với chóp bu Đcs Liên Xô, được Likhachop, lão thành chóp bu và Gorbachop, tân chóp bu đưa đến Uv Bct, bí thư Thành ủy thủ đô Matxcova. Nhưng bắt đầu từ đây, các màn bi, hài, chính kịch bắt đầu.
Enxin xuất thân từ khối doanh nghiệp, dân công trường, nên dấu ấn xốc vác, dám nói dám làm ảnh hưởng vào chính trường, trong môi trường lãnh đạo Đcs Lx lúc đó già nua, giáo điều, đặc quyền đặc lợi. Dĩ nhiên En xin khi đã leo lên cấp cao chất ngất của cái đảng ấy, không thể nói là En trong sạch, mà đầy thói xấu. Khi đó En xin không chiều được cánh hãnh tiến đàn em của Gorba mới nổi, đám này tụ vạ quanh vợ của Tổng bí thư. Dẫn đến En bị quy tội. Trong cơ cấu đảng hồi đó, bí thư thành ủy Mat đi chăng nữa, bị quy là chống lại đường lối là nguy, thời Xtalin có thể bị bòm một nhát, đi tù là ân huệ. Nhưng thời En- Gorba thì đảng đã cuối trào, là sau này mới biết đó là cuối, chứ phần lớn đảng viên còn bàng quan lắm. Gor phải dùng các thủ đoạn tổ chức và tuyên truyền cô lập En, cảnh cáo và tước dần chức vụ đảng. Gươm đã giơ lên, còn dấm dứ thì En liều tấn công trước. Tại hội nghị Bchtw, En bất ngờ phát biểu công kích BCT và Gorba, rồi xin rút khỏi BCT. Dĩ nhiên lề lối cộng sản có chuyện quái đản, muốn rút đâu có chuyện rút nhẹ nhàng mà phải bị cách chức, kỷ luật. Enxin bị cách hết chức vụ, và như thường lệ, bộ máy tuyên truyền của đảng và nhà nước bôi xấu En thậm tệ. Hóa ra Enxin là con nghiện, nghiện rượu đến mê mụ, rồi vô số thói xấu khác. Còn Gor, người đã đặt En vào các chức vụ thì nói En non nớt chính trị, quẫn trí (đám bồi bút không ai hỏi Gorba chọn cán bộ như thế thì thông minh à?)
Nhưng trước khi đến màn bi kịch cách chức là một đoạn hài kịch ngắn. Sau họp Trung ương, En quay về thành ủy Mat, và thành khẩn nhận lỗi, coi chuyện phát biểu ở trung ương là sai lầm, và vận động thành ủy ủng hộ. Nhưng thành ủy nào dám dây dưa với cái giậu đổ. Và họ bỏ phiếu để cách chức En. Sau đó Enxin khủng hoảng, uống rượu say bí tỉ nhiều ngày, định tự sát.
Rồi... Tình thế của đảng Cs LX lúc đó đã khiến Gorba phải đi một nước cờ dân chủ, và Enxin được bầu vào Xôviet Cộng hòa Nga. Dân chúng quá chán những gương mặt già nua lẩm cẩm hoặc trẻ trung trơn nhẵn cơ hội của Đảng, nên chiến dịch bôi nhọ En do đảng khởi xướng lại có tác dụng ngược. Và... Rồi En thành như ông ta đã chôn vùi Đảng Cs Lx, hất đổ Gorba thì nhiều người đã biết.
Vấn đề là, Enxin chả phải tay anh hùng trong sạch, cũng chả phải người đạo đức cao, nhưng ông ta xuất hiện vào một thời điểm lạ. Trong khi tất cả Bch Tư câm lặng về những gì mà ai cũng biết thì ông ta nói mẹ nó ra. Sau cũng tiếc định dùng kế hèn để giữ lại chút bổng lộc, nhưng ai cho làm người lương thiện (dù lương thiện theo quy chuẩn cùng nhóm). En bị Gorba vả cho một nhát, mà tính kế phục thù. Thế thôi. Sau này các nhà viết sử cứ phân tích chiến lược, chiến thuật linh tinh về chuyện đổ vỡ Liên Xô. Thực ra đơn giản thôi, En trả thù Gorba, tiện tay kéo Đảng sụp xuống như kéo cái lều canh nương, rồi chia xẻ cái nương rẫy Liên bang, dĩ nhiên En chiếm phần to tướng.
Sau này, đám truyền thông tử tế của Nga lấp liếm, dù cho En xấu xa ghê tởm thế nào, nhưng việc ông ta làm thì chưa chắc đã xấu hơn Gorba. En cũng như các bậc xuất chúng khác ở phương trời xấu xa, không phải tìm đường cứu nước từ trai trẻ, không bách chiến bách thắng, mà bất đắc dĩ, nếm cứt theo kiểu Phù Sai để được ngôi vua hoặc chịu nhục thua trận như Lưu Bang để giành trận thắng chung cuộc.
Một ông nhà văn Nga ngố đã nói: Nước Nga đã sinh ra Lenin thì phải sinh ra Enxin. Khơi mào thì tự kết thúc. Từ đó mà suy ra, nước nào không tự khơi ra thì không phải sinh ra Enxin, hoặc suy tiếp ra, nước nào khởi đầu vay mượn từ bên ngoài thì cũng phải từ bên ngoài kết thúc và đừng mơ có Enxin. Thế thôi. Thôi thì thế thôi.