Chuông nguyện hồn … văn hóa
Chuông cũng là chuông mà không chuông nào giống chuông nào. Nay có ông bảo đêm giao thừa bẩu chùa chiền, nhà thờ và nhà dân rung chuông, đủ thấy ông này dốt thậm tệ. Vì sao?
Thường cuộc sống người dân Việt Nam hay tiếp xúc với chuông chùa và chuông nhà thờ. Nếu bạn là công giáo thì từ bé đã nghe chuông nhà thờ, nếu không phải công giáo thì nghe tiếng chuông chùa. Cũng là chuông, mà chuông nhà thờ không hề giống chuông chùa.
Chùa có gác chuông, tuy không cao vót như nhà thờ, mà hay ở tam quan cổng chùa. Thường chuông này rất to, gọi là đại chung, hay hồng chung, hay đại hồng chung (tiếng Hán: chung- chuông). Nhà chùa nếu có chuông bé hơn, gọi là bán chung. Đại chung thường dùng hiệu triệu tăng chúng, Phật tử và làm nhiệm vụ báo giờ sáng chiều, cũng gọi là Phạn chung, hay U Minh chung. Ngoài ra còn có chuông nhỏ hơn dùng cho các nhiệm vụ hành lễ, thường để chính điện. Bảo chúng chung cũng để gọi đại chúng, là chuông Tăng đường. Gia trì chung dùng tụng kinh, bái sám, hoặc niệm Phật. Tại gia cũng hay dùng loại chuông nhỏ.
Nhà thờ thì cũng có các cỡ chuông khác nhau, nhưng nhiều người biết nhất là loại chuông tương tự Đại chung ở chùa, treo trên gác chuông cao vút. Chuông nhà thờ khác với chuông chùa là có rất nhiều cung bậc khác nhau, dùng với các loại lễ khác nhau. Người xóm đạo nghe tiếng chuông biết lễ gì, biết đó là lễ rửa tội cho bé mới sinh (thậm chí phân biệt bé gái hay trai), lễ rửa tội cho hôn phối, hay rửa tội cho người chết, hoặc là buổi hành lễ... Âm vang tiếng chuông, nhịp chuông, cường độ chuông cho biết các loại nghi lễ khác nhau, thậm chí báo có linh mục, giáo hoàng mới. Chuông chùa cũng có chức năng báo giờ cho một khu vực dân cư.
Về ý nghĩa, tiếng chuông đều truyền thông điệp của giáo chủ. Chuông chùa truyền thông điệp của Phật, cứu rỗi đời bể khổ. Chuông chùa vang đến địa ngục, chúng sinh bị đày đọa ở âm ty được siêu thoát, làm quỷ đói nhẹ lòng tham mà từ bỏ kiếp quỷ. Nghe tiếng chuông chùa có thể vơi nỗi sầu nội tâm, tìm thấy thanh tĩnh tâm hồn. Tùy theo từng tông phái có cách phiên âm tiếng chuông khác nhau, hành lễ khác nhau để đạt đến Chân Ngộ.
Tiếng chuông nhà thờ truyền thông điệp của Đức Chúa, giải tội cho con chiên, tìm thấy hy vọng nơi trần thế, kêu gọi tình thương đồng loại.
Hai loại tiếng chuông truyền thông điệp khác nhau, nên chuông chùa thì làm cái chày to treo ngoài chuông, gõ vào thành ngoài, âm trầm sâu lắng; chuông nhà thờ thì treo quả nặng, người rung chuông làm cho quả nặng đánh vào thành trong chuông tiếng ngân vang. Chuông nhà thờ là “rung chuông”, chuông chùa là “đánh chuông” hay "gõ chuông"
Trong văn học, hai quả chuông của hai tôn giáo lớn có hình bóng rất lớn. Tiếng chuông chùa Hàn San từ thời Đường, âm vang trong bài thơ Phong Kiều Dạ Bạc của Trương Kế đã tốn giấy mực hơn 1000 năm. Câu thơ “Cô Tô thành ngoại Hàn San tự. Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền” có nhiều người cho là vô lý. Vì chuông chùa không ai đánh vào nửa đêm, chỉ có chùa Hàn San thời ông Trương Kế là đánh chuông thôi. Đó là tiếng chuông thơ Trương Kế.
Còn chuông nhà thờ, thì Heminue đã đặt tên tiểu thuyết của mình: Chuông nguyện hồn ai. Câu văn tiêu biểu: “cái chết của bất cứ ai cũng làm chính ta bé đi vì ta là một trong nhân loại, do đó anh đừng hỏi chuông nguyện hồn ai, chuông nguyện hồn anh đó”. Đó là Hê nói về tiếng chuông rửa tội cho người chết.
Thôi… Nói chuyện chuông còn dài dài… Bây giờ có ông bảo giao thừa nhà thờ và nhà chùa rung chuông, thì rung chuông gì? Nhà chùa không bao giờ đánh chuông nửa đêm. Nhà thờ chả lẽ rung chuông nguyện hồn ai? Còn nhà nhà mua chuông rung kiểu gì, cách thức gì? Tiếng chuông tôn giáo thiêng liêng đâu phải mang ra làm trò gì cũng được. Còn mua chuông cho trẻ con chơi, cứ rung thật lực cho có tiếng kêu thì nói làm gì đến văn hóa nữa
Nay có ông văn hóa bảo cả thủ đô rung chuông, vậy trừ nhà chùa ra nhé. Nhà chùa chỉ đánh chuông thôi. Nếu chỉ cần tiếng động, sao không lấy các xoong nồi chảo ra gõ, hoặc lấy đàn ra đập, gảy bừa phừng phừng, hay lấy trống đập bùng bùng cho có tiếng động. Kiểu như làng xóm gõ tiếng động đuổi trộm, hay đuổi gấu ăn trăng thời xa xưa. Đùa chứ, một quan chức văn hóa của thủ đô mà dốt thậm tệ đến thế, thì thấy thủ đô ta tiến đến đâu. Tôi định giữ ý, nhưng chán đến nỗi chả giữ ý nữa, mà nói đích danh ông Tô Văn Động, Giám đốc sở Văn hóa Thể thao Hà Nội, người đề ra ý kiến “rung chuông đêm giao thừa”. Người nắm cương vị ấy, tham mưu cho cấp trên đại loại như "rung chuông giao thừa" chỉ có đẩy cấp trên vào miệng ai oán, ta thán và diễu cợt của bàn dân thiên hạ. Chủ tịch Chung nên cảnh giác với cấp sở của ông.