Chính sử và dã sử
Có rất nhiều nhầm lẫn về chính sử và dã sử, giữa sự kiện lịch sử và chi tiết hư cấu.
Hồi xưa, tôi học lịch sử, cấp 2 gì đó, thày giáo ca ngợi tâm hồn Nguyễn Huệ và dẫn ra chi tiết, tết năm đó, Huệ cho ngự lâm mang cành đào phi từ Thăng Long vào Huế để tặng Ngọc Hân. Lớn hơn chút nữa, mới biết cái chi tiết ấy do một nhà văn viết truyện hư cấu ra. Vô lý phi ngựa từ Thăng Long vào Huế, cành đào ấy bằng sắt mới không rụng hết trơ cành...
Rất nhiều người đọc sử, rồi viết lại, gọi thái hậu triều Đinh Lê là Dương Vân Nga, đâu biết tên đó là do ông Tào Mạt đặt trong kịch của ông ấy. Chính sử phong kiến, chỉ ghi nhõn là "thái hậu họ Dương".
Nhiều người ngày xưa tin thật rằng cụ Hồ về đến Pác Bó hôn một nắm đất...
Ngay cả Vua Hùng cũng chỉ là sản phẩm hư cấu, từ lịch sử mù xa, nhưng nhiều người cứ coi đó là một ông vua thật, có triều chính bá quan văn võ như thường thấy trong tư liệu thời kỳ lịch sử gần hơn. Nói về huyền thoại dân tộc thì được. Nói về lịch sử với tư cách một chi tiết lịch sử thì e hơi không phải. Còn phải tranh cãi dài dài...
Hôm qua, có bạn đưa cho tôi bài viết, nghị luận về sự hưng vong của các triều vua Việt trong lịch sử từ xưa đến nay. Dẫn chứng rất hùng hồn từ triều này sang triều khác. Tuy nhiên, buồn cười nhất, ngạc nhiên nhất là chen vào các dẫn chứng chi tiết lịch sử, lại dẫn chứng một nhân vật nào đó trong bộ tiểu thuyết về triều Trần, (Bão táp triều Trần). Cũng chẳng sao, nếu bài viết ấy là văn nghị luận của học sinh, bình luận về văn học sử, về hình tượng con người Việt trong văn học...
Nhưng đây là bài báo chính trị xã hội về lịch sử dân tộc, qua đó rút ra kết luận về quy luật đời sống, về xưa và nay, về hưng thịnh và diệt vong... Thì chả biết nói gì nữa. Đành chỉ mỉm cười. Tác giả bài báo đã lầm lẫn mà cứ tưởng mình đang dạy người khác vậy. Phương pháp luận sai thì kết luận cũng không đúng... Hay là đây đúng là một bài tập làm văn, mà quá nhiều người không hiểu?
Ôi dào...